Sterydy anaboliczne, definicja i pochodzenie
Nazwa pełni funkcję parasola. Obejmuje hormon męski testosteron oraz wiele substancji chemicznie do niego podobnych, przekształconych tak, by silniej działały na mięśnie i słabiej na cechy płciowe. Słowo „anaboliczny” oznacza budujący, a „androgenny” odnosi się do męskich cech płciowych. Każda z tych substancji łączy oba działania w innych proporcjach.
W organizmie mężczyzny testosteron powstaje w jądrach, a jego poziom reguluje podwzgórze i przysadka mózgowa. Gdy do krwi trafia hormon z zewnątrz, ten układ odczytuje to jako sygnał, że produkcji własnej jest za dużo, i ją ogranicza. To jedna z przyczyn, dla których skutki sięgają daleko poza same mięśnie.
Kiedy sterydy anaboliczne stosuje lekarz
W medycynie preparaty tego typu mają wąskie, jasno określone zastosowania: leczenie potwierdzonego niedoboru testosteronu, niektóre stany wyniszczenia organizmu po ciężkich chorobach czy wybrane zaburzenia wzrostu. Zawsze poprzedza je rozpoznanie, badania laboratoryjne i plan kontroli. Więcej o leczeniu prowadzonym przez lekarza piszemy na stronie terapia testosteronem.
Stosowanie tych substancji na własną rękę, w celu poprawy sylwetki, nie ma nic wspólnego z leczeniem. Brakuje wtedy rozpoznania, wiarygodnego źródła preparatu i nadzoru nad wynikami. Dlatego nie opisujemy tu żadnych schematów, dawek ani sposobów zdobycia środków. Skupiamy się na tym, co można bezpiecznie sprawdzić: na badaniach i rozmowie z lekarzem.
Co dzieje się w organizmie
Wpływ na układ hormonalny i płodność
Zewnętrzny androgen wycisza oś podwzgórze, przysadka, jądra. W praktyce może to oznaczać spadek własnej produkcji testosteronu, zmniejszenie jąder, obniżenie liczby plemników, a po zaprzestaniu stosowania długi okres, w którym własna produkcja wraca powoli albo niepełnie. Część mężczyzn zauważa wtedy spadek libido, obniżony nastrój i zmęczenie.
Zmienia się też równowaga między testosteronem a estradiolem, bo część testosteronu przekształca się w estrogeny. Stąd bywa tkliwość i powiększenie tkanki gruczołowej piersi. Rolę estradiolu w męskim organizmie omawia strona estradiol badanie.
Wpływ na serce, krew i wątrobę
Substancje anaboliczne wpływają na cholesterol, zwykle obniżając frakcję ochronną HDL i podnosząc LDL. Mogą podnosić ciśnienie tętnicze, przerastać mięsień sercowy i zwiększać skłonność do zakrzepów. Częstym, mało widocznym objawem jest wzrost liczby krwinek czerwonych, o czym szerzej piszemy we wpisie hematokryt podwyższony.
Niektóre formy doustne obciążają wątrobę i podnoszą enzymy wątrobowe. Skutki dotyczą też skóry (trądzik, łojotok), włosów i psychiki, w tym drażliwości i wahań nastroju. Przegląd według układów znajdziesz w tekście skutki uboczne sterydów.
Badania krwi
Jakie badania zwykle wchodzą w pakiet
Lekarze oceniający wpływ androgenów na organizm zwykle zlecają zestaw obejmujący hormony, morfologię i parametry metaboliczne. W typowym pakiecie znajdują się:
- testosteron całkowity, a często także wolny,
- estradiol,
- LH i FSH, czyli hormony przysadki,
- prolaktyna i SHBG,
- morfologia z hematokrytem i hemoglobiną,
- lipidogram, czyli cholesterol całkowity, HDL, LDL i trójglicerydy,
- enzymy wątrobowe ALT i AST oraz kreatynina,
- glukoza na czczo.
Zestaw dobiera się do sytuacji. Inaczej wygląda dla osoby trenującej naturalnie, inaczej dla pacjenta w terapii prowadzonej przez lekarza, a jeszcze inaczej dla kogoś, kto chce ocenić stan zdrowia po przerwie. Na stronie pakiet badań dla mężczyzn opisujemy, jak pakiety bywają skonstruowane.
Wynik omów z lekarzem
Sam wynik liczbowy niewiele mówi bez kontekstu: wieku, objawów, pory pobrania i historii zdrowia. Nie interpretujemy wyników i nie stawiamy diagnoz. Wynik każdego badania omów z lekarzem, który zna Twoją sytuację.
Androlog, lekarz medycyny sportowej, endokrynolog
Za zdrowie hormonalne mężczyzny odpowiada przede wszystkim androlog, który zajmuje się płodnością, funkcją jąder i niedoborami testosteronu. Ocenę ogólnego stanu osoby aktywnej fizycznie prowadzi lekarz medycyny sportowej. Przy zaburzeniach przysadki lub tarczycy pomaga endokrynolog, także w formie konsultacji online.
Rozmowa z lekarzem nie wymaga tłumaczenia się ani oceniania Twoich wyborów. Lekarz pracuje po to, by ocenić ryzyko i zaproponować bezpieczny następny krok. Im pełniej opiszesz sytuację, tym trafniej dobierze badania.
Co zrobić, gdy pojawiają się niepokojące objawy
Ból w klatce piersiowej, duszność, silne bóle głowy, żółtaczka, obrzęk jednej nogi, długotrwały spadek nastroju albo myśli o zrobieniu sobie krzywdy wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem. Nie czekaj na kolejne badanie kontrolne. Do łagodniejszych sygnałów, takich jak spadek libido, zmęczenie czy zmiany skórne, zaplanuj wizytę i wykonaj badania, zanim problem się pogłębi.
Podstawowa informacja o tym temacie jest zebrana na stronie sterydy, a objawy opisane osobno znajdziesz w materiale sterydy skutki uboczne.
Dobierz badania do swojej sytuacji
Wybierz sytuację i miasto, a pokażemy, jakie badania zwykle wchodzą w pakiet, ile kosztują w publicznych cennikach laboratoriów i do jakiego lekarza pójść z wynikiem. Wyszukiwarka jest darmowa.
