Skutki uboczne sterydów według układów i sygnały ostrzegawcze

Inny wymiar tematu opisujemy na stronie sterydy skutki uboczne, gdzie omawiamy ryzyko całościowo. Tu idziemy od narządu do narządu i do tego, co można zaobserwować u siebie oraz zmierzyć w laboratorium. Nie podajemy dawek, schematów ani źródeł preparatów.

Nasilenie skutków zależy od rodzaju substancji, czasu stosowania, wieku, genetyki i stanu zdrowia przed rozpoczęciem. Brak odczuwalnych objawów nie oznacza braku zmian, bo wiele z nich rozwija się po cichu przez miesiące.

Serce, ciśnienie i cholesterol

Substancje androgenne obniżają poziom ochronnego cholesterolu HDL, podnoszą LDL i mogą zwiększać ciśnienie tętnicze. Z czasem możliwy jest przerost lewej komory serca, który zmniejsza jego wydolność. U sportowców zdarzają się także zaburzenia rytmu.

Do sygnałów ostrzegawczych należą ból lub ucisk w klatce piersiowej, duszność przy niewielkim wysiłku, kołatanie serca, omdlenia i obrzęki kostek. Takie objawy wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem, a nie czekania na kolejny trening.

Gęstnienie krwi

Wzrost liczby krwinek czerwonych podnosi lepkość krwi i ryzyko zakrzepów. Wskaźnikiem jest hematokryt, który omawiamy w osobnym wpisie hematokryt podwyższony.

Hormon dostarczony z zewnątrz wycisza własną produkcję testosteronu. Skutkiem bywa zmniejszenie jąder, spadek liczby plemników, obniżone libido i problemy z erekcją, także po zakończeniu stosowania. Odbudowa osi hormonalnej trwa od kilku miesięcy do wielu miesięcy, a u części osób bywa niepełna.

Zmienia się też stosunek testosteronu do estradiolu. Objawem może być tkliwość lub powiększenie piersi, zatrzymywanie wody i wahania nastroju. Więcej o tym hormonie znajdziesz na stronie estradiol badanie.

Niektóre substancje doustne obciążają wątrobę. Sygnałami są ciemny mocz, żółte białka oczu lub skóry, uporczywy świąd i ból w prawym podżebrzu. W badaniach widać wzrost enzymów ALT i AST oraz bilirubiny.

Duża masa mięśniowa i wysokie spożycie białka sprawiają, że kreatynina bywa podwyższona i trudniej ocenić nerki. Lekarz zwykle uzupełnia wtedy diagnostykę o dodatkowe oznaczenia, na przykład cystatynę C.

Do widocznych skutków zaliczają się trądzik na twarzy i plecach, łojotok, rozstępy oraz przyspieszone łysienie u osób do tego predysponowanych. Zwykle są dla ludzi pierwszym powodem do zmartwienia, choć w skali zdrowia należą do mniej groźnych.

Wpływ na psychikę bywa niedoceniany. Opisywane są drażliwość, agresja, obniżony nastrój, zaburzenia snu, a po odstawieniu depresja. Utrzymujący się smutek, utrata chęci do życia lub myśli o zrobieniu sobie krzywdy wymagają szybkiej rozmowy z lekarzem lub bliską osobą.

Zestaw kontrolny

Wpływ na organizm można ocenić w badaniach. Zestaw kontrolny zwykle obejmuje:

• testosteron całkowity, wolny, SHBG, LH, FSH i estradiol,
• morfologię z hematokrytem,
• lipidogram,
• ALT, AST, bilirubinę, kreatyninę,
• glukozę na czczo,
• w razie potrzeby EKG, pomiar ciśnienia i badanie nasienia.

Które badania wybrać i w jakiej kolejności, ustala lekarz. Opis typowych sytuacji znajdziesz na stronie badania przed cyklem, a ogólne tło na stronie sterydy.

Jak często kontrolować

Częstość kontroli lekarz dostosowuje do Twojej sytuacji. Przy leczeniu testosteronem prowadzonym przez lekarza badania powtarza się według jego zaleceń, a osoby bez terapii wykonują je rzadziej. Wynik zawsze omów z lekarzem, bo samodzielna interpretacja prowadzi do błędnych wniosków.

Pierwszym wyborem jest androlog, który zna temat funkcji jąder i płodności. Ocenę serca i wydolności wesprze lekarz medycyny sportowej. Przy pytaniach hormonalnych dobrze działa także konsultacja z endokrynologiem, również zdalna. Szczerość wobec lekarza ułatwia dobór badań i skraca drogę do odpowiedzi.

Czy wszystkie skutki są odwracalne

Część tak, część nie. Trądzik, zatrzymywanie wody czy wahania nastroju zwykle ustępują po zaprzestaniu. Zmiany takie jak łysienie, powiększenie gruczołu piersiowego, przerost serca lub trwałe zaburzenia płodności mogą pozostać. Dlatego decyzje dotyczące zdrowia warto omawiać z lekarzem, zanim pojawią się zmiany.

Czy da się wykryć szkody bez objawów

Tak, wiele z nich wychodzi tylko w badaniach: w lipidogramie, morfologii, enzymach wątrobowych i profilu hormonalnym. Brak dolegliwości nie jest dowodem, że wszystko jest w porządku.

Czy lekarz zgłasza taką rozmowę gdziekolwiek

Rozmowa z lekarzem objęta jest tajemnicą lekarską. Lekarz pracuje po to, by pomóc, a nie karać, więc szczerość jest po Twojej stronie. Jeśli się obawiasz, zacznij od badań, a rozmowę rozpocznij od najważniejszych objawów.

Jak pomóc bliskiej osobie

Zachowaj spokój, nie oceniaj i zaproponuj konkretną pomoc: umówienie wizyty, towarzyszenie w badaniach, rozmowę o tym, co ją niepokoi. Nacisk i moralizowanie zwykle przynoszą odwrotny skutek. Jeśli widzisz objawy depresji lub myśli o zrobieniu sobie krzywdy, skontaktuj się z lekarzem.

Wybierz sytuację i miasto, a otrzymasz zestaw badań z cenami z publicznych cenników laboratoriów oraz listę lekarzy, do których możesz pójść z wynikiem.